به گزارش روابط عمومی دفتر ارتباط با دانش آموختگان، گفت‌وگویی با دکتر عبدالرحمن رستمیان، رئیس مجتمع بیمارستانی امام خمینی(ره)، انجام شد تا از عملکرد پرسنل و کادر درمان این مرکز در دوره جنگ تحمیلی و نقش آن‌ها در ارائه خدمات درمانی در بحبوحه جنگ تحمیلی ایران بشنویم. متن این مصاحبه به شرح ذیل است: شما و کادر درمان کشور، به‌خصوص در جنگ تحمیلی، تجربه سختی را پشت سر گذاشتید. با وجود تهدیدها، بسیاری پای کار ماندند و خدمت را ترک نکردند. به نظر شما علت این ایستادگی چیست؟

واقعاً همین‌طور است. ما در مقاطع مختلف—از ایام کرونا و حالا در شرایط جنگ—شاهد حضور کادر درمان در خط مقدم خدمت بوده‌ایم. در دوران کرونا همکاران ما با علم به واگیردار بودن بیماری و حتی احتمال انتقال به خانواده، باز هم خالصانه در صحنه بودند و خدمت کردند. بسیاری از همان همکاران امروز هم کنار مردم هستند. این روحیه در کادر درمان نهادینه است؛ مثل معلمی که شاگردانش را دوست دارد و کنارشان می‌ماند، کادر درمان هم در لحظه نیاز کنار مردم می‌ماند و این را عملاً ثابت کرده است.
در این بازه، از نظر آمادگی بیمارستان و رسیدگی به مجروحان چه وضعیتی را تجربه کردید؟
در این دوره وقتی از اورژانس بازدید می کردم، اطمینان داشتم اگر مجروحی منتقل شود، با تمام توان رسیدگی می‌شود؛ چون مشاهده می کردم اساتید و پرسنل همه پای کارند و با جان‌ودل کار می‌کنند. در بسیاری موارد، ظرف حدود ۲۴ ساعت اکثر اعمال جراحی—از جراحی‌های عروق و ارتوپدی گرفته تا موارد نیازمند ICU و سایر اعمال—انجام می‌شد. حتی همکارانی را در ICU می‌شناسم که عملاً تمام وقت در بخش حاضر بودند و کنار مجروحان ایستادند. این فقط مختص بیمارستان ما هم نبود؛ در بیمارستان‌های دیگر هم همین روحیه وجود داشت.
از نمونه‌های عینی ایثار و مسئولیت‌پذیری همکاران در این ایام بفرمایید. موارد زیادی وجود داشت. همکارانی بودند که فرزند خردسالشان را به خانواده در شهری دیگر سپرده بودند و برای کشیک و خدمت برگشته بودند. بعضی‌ها خانواده‌شان شهرستان بودند و می‌گفتند فقط یکی‌دو روز در هفته فرصت بدهید خانواده را ببینم و دوباره برمی‌گشتند. بالاخره مانند بقیه مردم، دوری از خانواده، نگرانی و خطر را تحمل می‌کنند. حتی دو نفر از پرستاران ما در منزلی بودند که بر اثر حادثه، منزلشان آسیب دید و دچار مجروحیت سنگین شدند؛ خوشبختانه الان بهترند و دوران نقاهت را می‌گذرانند. این روحیه همیشه بوده و واقعاً باید از آن تقدیر کرد.
در دوره‌ای هستیم که فضای رسانه‌ای و القای انرژی‌های منفی توسط غرب زیاد است. نقش اساتید دانشگاه و اعضای هیئت علمی در حفظ انگیزه کادر درمان و جلوگیری از ناامیدی چیست؟

جریان‌های معاند بسیار حرفه‌ای کار می‌کنند و پشت حتی یک جمله ای که بیان میکنند نظرات کارشناسانه و روانشناسانه با هدفشان ایجاد ناامیدی، کینه، دو قطبی‌سازی و ضربه به اتحاد اجتماعی وجود دارد؛ حتی تلاش می‌کنند اختلاف بین مردم و مسئولین ایجاد کنند. ما باید برعکسِ آن مسیر، مهربانی و همدلی را تقویت کنیم. واقعیت این است که بسیاری از کسانی که تحت تأثیر آن فضاها بودند، وقتی واقعیت‌ها را دیدند، برگشتند و شاهد هستیم که روز به روز بر عظمت ایران افزوده میشود. ما هم باید بهتر کار کنیم؛ هم رسانه ملی، هم خودمان در ارتباط با مردم، تا اتحاد، مهربانی و همکاری در جامعه پررنگ‌تر شود؛ این خودش عامل موفقیت است.

به شکل عملی، برای حفظ این روحیه و انگیزه «چه باید کرد»؟
مهم‌ترین کار «پای کار بودن» است. وقتی خود اساتید و نیروهای باتجربه پای کار باشند، دیگران هم خودبه‌خود می‌آیند؛ این یک آموزش عملی است، نه فقط حرف.

نگرانی‌های اصلی بیمارستان در سناریوهای بحران چه بود و در سطح مدیریت بیمارستان، برای این شرایط چه اقداماتی انجام شد؟

در این مدت خوشبختانه مشکل اساسی نداشتیم، اما وقتی تهدید حمله به زیرساخت‌ها مثل برق مطرح می‌شد، طبیعی بود استرس بالا برود. بیمارستان باید حداقل برق لازم برای اعمال اورژانس را داشته باشد، اکسیژن باید پیوسته تأمین شود، و این‌ها نیاز به آمادگی دائم دارد. با همکاری بخش تأسیسات و پیش‌بینی سناریوهای بحران، تلاش کردیم احتمال چالش‌ها را کنترل کنیم و قطعاً آمادگی ما نسبت به تجربه جنگ تحمیلی ۱۲ روزه بیشتر شده است. همچنین جلسات بحران را بسیارمنظم برگزار کرده ایم؛ فکر می‌کنم تقریباً هر روز یا یک روز درمیان، تا سیستم را آماده نگه داریم و هماهنگی‌ها کامل باشد. اصل ماجرا این است که بیمارستان باید همیشه آماده خدمت باشد و این آمادگی به‌تدریج در ساختار و فرآیندها تقویت شد.

از نگاه شما حمله به اهداف غیرنظامی—مثل مدرسه—چه پیام و معنایی دارد؟
حمله به مدرسه یا اهدافی از این جنس، نشان‌دهنده رفتارهای غیرانسانی است. حتی نسبت دادن «دیوانگی» هم دقیق نیست، چون دیوانگی یک بیماری است؛ این رفتار، عمدی و از جنس خشونت و خوی حیوانی است. برای ما قابل تحمل نیست که چنین اهدافی عمداً مورد حمله قرار بگیرند.

شما به‌عنوان پزشک، درباره تهدیدات بزرگ‌تر مثل سلاح هسته‌ای چه نظری دارید؟ شعار سلاح هسته ای برای هیچکس وصنعت وانرژی هسته ای برای همه به نظرم هدف خوبی برای صلح وپیشرفت جهان است سلاح هسته‌ای اساساً ابزار کشتن انسان‌هاست و هیچ دولتی نباید آن را داشته باشد. مجامع بین‌المللی و صاحبان اختیار باید مانع گسترش و استفاده از این سلاح‌ها شوند تا فجایعی مثل هیروشیما تکرار نشود. مطالبه‌گری اجتماعی و فریاد حق‌خواهی در دنیا باید جلوی این خصلت ضدانسانی را بگیرد، تا جامعه دچار ترومای سنگین‌تر نشود.

به عنوان رئیس مجتمع، درباره قدردانی از کادر بیمارستان امام خمینی(ره) چه نکته‌ای دارید؟
تشکر زبانی را حتماً گفته‌ایم، اما کافی نیست. در همین حوادث دیدیم بعضی سازمان‌ها قدردانی‌های بهتری انجام دادند. که دانشگاه ما هم درمقطعی در حد توان خودش اقدامی کرد که میتواند با حمایت دولت در چنین حوادثی پشتیبانی بیشتری گردد وقتی کادر سلامت پای کار است، ما هم باید پشتیبانی کنیم. قدردانی می‌تواند شکل‌های مختلف داشته باشد: گاهی کمک‌های نقدی برای جبران هزینه‌های رفت‌وآمد و فشارهای اضافی، گاهی راهکارهای تشویقی که دانشگاه یا وزارتخانه دارد و باید پیگیری شود، و گاهی در ارزیابی‌ها و امتیازدهی‌ها باید مسئولیت‌پذیری و حضور در خط خدمت دیده شود. البته همکاران ما با نگاه بزرگ‌تری پایکار هستند —برای مردم و کشور—اما وظیفه ماست کنارشان بایستیم و حمایتشان کنیم. امیدواریم شرایط بهتر شود، وشاخص های رفاه کشور ارتقا یابد و با ایستادگی مردم در این ایام در مقابل متجاوزین وتحریم کنندگان اقتصادی کشور ، خدا هم کمک میکند که اوضاع کشور بهتر شود.