به گزارش روابط عمومی دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان، در گفت‌وگو با دکتر فاطمه حاجی بابایی، مترون مجتمع بیمارستانی امام خمینی (ره) و دبیر شورای مدیریت آموزش بالینی دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایشان به تشریح تجربیات خود از روزهای سخت آغاز جنگ تحمیلی پرداخت. وی در ابتدای صحبت‌های خود با اشاره به لحظه شروع جنگ اعلام کرد و گفت: از روز نهم اسفند ماه1404، حدود ساعت ۱۰ صبح، با شنیدن صدای انفجار، مشخص شد حمله خصمانه رژیم صفاک آمریکایی-صهیونی آغاز شده است و بلافاصله بیمارستان از حالت عادی خارج شد و مدیریت بحران در دستور کار قرار گرفت و همان روز جلسات بحران تشکیل شد که تا پایان جنگ ادامه یافت.

دکتر حاجی ‌بابایی در ادامه، وحدت فرماندهی را مهم‌ترین عامل موفقیت در آن دوران دانست و تأکید کرد که رئیس مجتمع، دکتر رستمیان، شخصاً در همه جلسات حضور داشتند و تصمیمات واحد به تمام بخش‌ها ابلاغ می‌شد که این امر از چندگانگی و سردرگمی جلوگیری کرد. وی در پاسخ به پرسشی درباره چالش ریزش نیروی انسانی، اذعان داشت که از همان روزهای اول جنگ با اندکی ترک و ریزش نیرو مواجه بودند. وی توضیح داد که برخی پرسنل فرزند خردسال داشتند و برخی جوان بودند و خانواده‌هایشان اصرار به ترک کار داشتند. دکتر حاجی‌بابایی در این زمینه از دو راهکار اصلی یاد کرد: نخست، ادغام بخش‌هایی که بیماران کمتری داشتند به منظور استفاده بهینه از نیروهای موجود؛ دوم، اسکان پرسنلی که منازلشان در مناطق بمباران‌شده (مانند خیابان پاستور) تخریب شده بود. وی افزود که دو بخش از انستیتو کانسر که تازه‌تأسیس و هنوز فعال نشده بودند را به خوابگاه تبدیل کردند؛ یک بخش برای آقایان و یک بخش برای خانم‌ها. همچنین از همراه‌سرای خالی بیمارستان نیز استفاده شد. به گفته وی، این اقدامات باعث شد بسیاری از نیروهایی که قصد ترک داشتند، باقی بمانند.

دکتر حاجی‌بابایی در ادامه به موضوع جلوگیری از فرسایش روحی پرسنل اشاره کرد و گفت: برای این منظور، سیستم شیفت‌بندی خاصی طراحی شد؛ سه روز شیفت فشرده و سپس سه تا پنج روز مرخصی، تا پرسنل بتوانند به خانواده‌های خود که در شهرستان‌ها ساکن شده بودند سر بزنند و تجدید قوا کنند. وی تأکید کرد که این طرح با استقبال خوبی مواجه شد و به افزایش تاب‌آوری کمک کرد.

ایشان همچنین از ایجاد بانک ذخیره نیرو از طریق فراخوان در دانشکده پرستاری و مامایی خبر داد و افزود: روز اول جنگ از معاون آموزشی دانشکده درخواست فراخوان دادند و حدود سه تا چهار روز بعد، لیستی از ۳۰ نفر از اساتید، اعضای هیئت علمی و دانشجویان (حتی ترم‌های سه و چهار) که داوطلب کار در بیمارستان بودند، به دست رسید. دکتر حاجی‌بابایی تصریح کرد که خوشبختانه با مدیریت ادغام بخش‌ها، هیچ کمبود جدی نیرو احساس نشد و نیازی به استفاده گسترده از این داوطلبان پیدا نکردند، اما همین حضور و آمادگی آن‌ها تأثیر روحی بسیار مثبتی بر پرسنل داشت. وی خاطرنشان کرد که در موارد اندکی که برخی نیروها به مرخصی می‌رفتند، از این داوطلبان به عنوان جایگزین استفاده شد. مترون مجتمع بیمارستانی امام خمینی(ره) در پاسخ به سؤالی درباره فضای شایعات در آن ایام، به یکی از جدی‌ترین شایعات اشاره کرد مبنی بر اینکه «برخی مسئولین کشور برای در امان ماندن از ترور، در بیمارستان اسکان داده شده‌اند». وی تأکید کرد که این شایعه کاملاً کذب بود و در مقابل، دکتر رستمیان، رئیس مجتمع بلافاصله بیانیه‌ای صادر کردند مبنی بر اینکه بیمارستان فقط به ارائه خدمت به بیماران اختصاص دارد. وی افزود که به تمام سوپروایزران (آموزشی، بالینی، کنترل عفونت) دستور داده شد در بخش‌ها حضور مستمر داشته باشند، با پرسنل گفت‌وگو کنند و شایعه را در همان سطح اول مدیریت نمایند.

وی با تأکید بر اهمیت شفافیت، گفت: به پرسنل گفته شد هر کس نگرانی دارد می‌تواند همراه من و حراست تمام طبقات و اتاق‌ها را بازدید کند. ایشان به عنوان نمونه به گزارشی از سوپروایزر کنترل عفونت اشاره کرد مبنی بر نگرانی پرستاران یک بخش از اسکان یک مسئول در یکی از طبقات. دکتر حاج‌بابایی گفت که همان لحظه به آن بخش رفت و  از پرسنل خواست یک نماینده انتخاب کنند. سپس همراه حراست و آن نماینده تمام طبقات و اتاق‌ها را گشتند و پس از تأیید نماینده مبنی بر نبود هرگونه فرد غیرمرتبط، نگرانی فروکش کرد. وی این روش را مؤثرترین راه مدیریت شایعه در شرایط بحرانی ارزیابی کرد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه همچنین از حضور مستمر خود در بخش‌ها گفت و افزود: کارهای روتین را کنار گذاشته بودم و بیشتر وقت خود را در بخش‌ها سپری می‌کردم. روزانه از بیماران و همراهان نظرخواهی می‌کردم و تقریباً متفق‌القول می‌گفتند: «ما شرمنده پرستاران هستیم که در این شرایط سخت آمده‌اند.» وی تأکید کرد که بحران نه تنها کیفیت خدمات را کاهش نداد، بلکه تعهد و مسئولیت‌پذیری کادر درمان را افزایش داده بود. دکتر حاجی بابایی در ادامه با اشاره به صحنه‌های فراموش‌نشدنی از ایثار، از پرستارانی یاد کرد که فرزند خردسال خود را در شهرستان گذاشته بودند و تنها در تهران ماندند. وی همچنین به پرستاران بازنشسته‌ای اشاره کرد که ۳۰ سال خدمت کرده بودند و با وجود مخالفت خانواده‌هایشان، ترک نکردند. وی، ارزشمندترین موضوع، را همبستگی خانواده ایرانی خواند و گفت: بسیاری از خانواده‌های پرسنل به خاطر اینکه در کنار عزیزانشان باشند، تهران را ترک نکردند و می‌گفتند: «تا زمانی که شما اینجا هستید، ما هم هستیم.» وی این تعلق عاطفی را مختص ایران دانست.

دکتر حاجی ‌بابایی خاطره‌ای شخصی را نیز اینگونه نقل کرد: یکی از نیروهای طرحی در حیاط بیمارستان با دیدن من شروع به گریه کرد و گفت: «خانم دکتر، پدر و مادرم تا لحظه آخر اجازه نمی‌دادند بیایم، اما من در مقابل آنها ایستادم و برخلاف میلشان آمدم تا به بیماران کمک کنم.» وی در ادامه از نسل جوان – پرستاران طرحی ۲۲ تا ۲۵ ساله – به عنوان سرمایه‌های اجتماعی کشور یاد کرد و گفت: علی‌رغم برخی قضاوت‌های غیرمنصفانه، این نسل مسئولیت‌پذیری و شجاعت فوق‌العاده‌ای از خود نشان دادند.

دکتر حاجی بابایی در جمع‌بندی توصیه‌های مدیریتی خود برای بحران‌های آینده بر چهار نکته کلیدی تأکید کرد: نخست، حضور فعال و دیده شدن مدیر در میدان؛ دوم، صداقت و شفافیت کامل با کارکنان؛ سوم، مدیریت سریع و میدانی شایعات؛ چهارم، در بحران‌های طولانی، ایجاد تعادل بین فشار کاری و استراحت با چیدمان مناسب و فرصت سر زدن به خانواده.

ایشان در پایان پیام خود به نسل جدید کادر درمان را اینگونه بیان داشت: در شرایط بحران، آنچه بیماران به آن نیاز دارند، تعهد، مسئولیت‌پذیری، شجاعت و ایثار شماست. بحران تمام می‌شود، اما میراثی که از خود به جا می‌گذارید، ارزشمند و ماندگار است. وی برای کشور عزیزمان و همه مردم، آرزوی سلامتی، صلح و امنیت پایدار کرد.